Żywienie chorych w wieku podeszłym

Przyczyną niedostatecznego odżywienia ludzi starszych są najczęściej brak samodzielności i utrata sił, które objawiają się zaniedbywaniem posiłków. Ponadto na skutek zmian zachodzących w starzejącym się organizmie dochodzi do gorszego wchłaniania, słabszego odczuwania smaku i utraty apetytu.

Braki w uzębieniu powodują problemy z gryzieniem. Osoby starsze częściej chorują a każda choroba to gorszy apetyt i często całkowita głodówka, nawet przy błahym dla młodszych przeziębieniu. O ile u młodych ludzi powrót do normalnego przyjmowania pokarmów jest łatwy, ludzie starsi nie mogą lub nie potrafią powrócić do jedzenia odpowiedniego do potrzeb.

Złe odżywianie czy nieregularne spożywanie posiłków mogą prowadzić do spadku masy ciała, obniżenia siły mięśniowej i sprawności fizycznej. Mniejsza jest odporność organizmu, przez co osoby starsze są bardziej podatne na infekcje. Pogorszony stan odżywienia wpływa na upośledzenie pracy wszystkich narządów wewnętrznych.

Jak pomóc?

Należy zwracać uwagę na odpowiednią ilości i jakość posiłków. Trzeba zadbać o atrakcyjny wygląd posiłków i, jeśli to możliwe, zachęcać do jedzenia przy stole i na siedząco. Osobom niesprawnym trzeba pomagać w zakupach i w przygotowaniu posiłków, a w razie konieczności po prostu je karmić.

Posiłki (4-5 dziennie) powinny być przygotowywane z: chude mięso, ryby, nabiał, gotowane warzywa oraz produkty bogate w witaminy z grupy B (ciemne pieczywo, kasze). Nie są zalecane produkty ciężkostrawne (fasola, kapusta) oraz smażone, które długo zalegają w żołądku. U osób starszych często występują zaparcia, dlatego w diecie należy uwzględnić produkty bogate w błonnik: soki warzywne, suszone owoce.

Gdy nie ma apetytu

Zaleca się posiłki w małych porcjach i częściej (6-7 dziennie). Aby zwiększyć ilość białka i kalorii w diecie, do potraw można dodawać specjalne odżywki. Płynne preparaty Nutridrink można popijać między posiłkami lub zastąpić nimi posiłek.

Zdarza się, że osoba starsza ma problemy z połykaniem i ryzykowne jest podawanie pokarmów doustnie (ryzyko zachłyśnięcia). Pomocna będzie wtedy sonda wprowadzona przez nos do żołądka lub do jelita. Gdy żywienie przez sondę planowane jest długoterminowo należy zastosować odżywianie przez przetokę odżywczą.

Twój bliski jest zagrożony złym stanem odżywienia jeśli:

mieszka sam i ma problemy z poruszaniem się, drżeniem rąk, osłabieniem mięśni, ma problemy z gryzieniem, cierpi na demencję, jest apatyczny, rzadko je ciepłe i urozmaicone posiłki, cierpi na choroby wieku starszego, był operowany lub hospitalizowany. Sygnałem alarmującym powinna być utrata siły, chudnięcie i apatia.

Konsultacja: mgr Krystyna Majewska i dr hab. n. med. Marek Pertkiewicz
Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego i Dojelitowego